Það stendur, upp á hæð, trónir yfir öðrum húsum bæjarins, málað í hvítum lit hreinleikans. Inni eru sjúklingar gengnir til náða og þögnin hvílir á göngum og salarkynnum þess. Á geðdeild sjúkrahússins situr kona í vaktherbergi deildarinnar. Birta dagsins hefur yfirgefið hvíta veggi hússins og myrkur næturinnar situr á þeim.
Nóttin fitlar við myrkrið. Það er kominn september og litaóratóría haustsins dansar í nóttinni. Sigríður stendur upp af stólnum með rifna áklæðinu, stendur upp og gengur að glugganum. Hún hefur oft hugsað til þess að hætta þessu starfi, að vinna á geðdeild, að vinna á næturvöktum, en einhvern veginn hefur það ekki gerst. Einhvern veginn líða næturnar, vikurnar og árin án þess að hún hætti. Stendur við eina gluggann í þessu hvítmálaða herbergi, lítur út.
Laufið á trjánum er svo fallegt á þessum árstíma hugsar hún. Og stjörnurnar, þær eru einsog lítil björt augu, sem horfa til okkar. Ég held að ég sé haustmanneskja segir hún hljóðlega við óljósa spegilmyndina í glugganum. Mér finnst myrkrið svo heillandi, það er einsog það vilji halda utan um mig, setjast á líkama minn. Á líkama fólks og ferðast með því þangað sem það fer. Hugsa sér segir hún og horfir á bros myndast á andlit spegilmyndarinnar. Það getur ferðast langar leiðir, og svo þegar fólkið kemur inn úr myrkrinu, þá er það utan á manneskjunni. Það getur fylgst með öllu sem fólkið gerir þangað til dagar.
Hún gengur út úr herberginu og fram á ganginn, gengur inn á stofurnar og athugar með sjúklingana. Yfirleitt sofa þeir á næturnar, yfirleitt eru engin teljandi vandræði á næturnar. Hún veit að hún er mikið ein, ein með sjálfri sér, meðan sjúklingarnir sofa, en henni líður vel einni. Líður vel að sitja og jafnvel lesa, eða bara hugsa. Ein með sjálfri sér.
Hvítmálaður gangurinn er upplýstur með flúorljósum. Hún hlustar eftir sjúklingunum, kíkir inn á stofurnar. Svefnhljóð þeirra óma með suði flúorljósa gangsins, yfir rúmum þeirra, hvítt lín á rúmunum, allt hvítt. Kannski er tilvera þeirra í hvítu hugsar hún, sjá ekki liti. Kannski líður þeim vel í þessari hvítu veröld.
Í herbergi númer átta er Mæja. Sigríður kíkir inn til hennar einsog hinna, hún situr í rúminu sínu og sönglar, hættir sönglinu þegar hún sér hana.
Sigríður segir hún, þegar ég var ung þá var ég falleg, ég gat valið úr karlmönnum, þeir hændust að mér.
Sigríður virðir hana fyrir sér, sennilega hafði hún verið falleg, einu sinni, en nú er hún ekki falleg. Þykkt og mikið hár, sítt, þær voru vanar að flétta það á dagvaktinni, rétt nýorðin sextíu ára og líkaminn slitinn. Í andlitinu má sjá árekstra lífsins í hrukkum og blettum.
Ég var ekki hóra segir hún og strýkur sér um lærin, mér finnst bara gott að gera það. Ég gat tekið allt upp í tíu á einni nóttu. Hún hristir höfuðið upp og niður. Hugsaðu þér Sigríður, þú gætir aldrei tekið tíu á einni nóttu. Þeir elskuðu mig allir, þeir sögðu það. Ég elska þig Mæja sögðu þeir, þú ert svo góð í rúminu, og svo gáfu þeir mér alltaf eitthvað þegar þeir fóru.
Stundum fékk ég peninga, en ég sagði alltaf við þá að þeir þyrftu ekki að gefa mér neitt, en þeir voru svo góðir. Svo var ég lokuð inni, bara fyrir að dansa, dansa að því ég var svo glöð. Glöð yfir öllum dráttunum mínum, svo glöð að ég dansaði fyrir þá, hvar sem var, nakin. Ég var svo sæt, þeir vildu að ég dansaði.
Nú skaltu fara að sofa Mæja segir Sigríður og brosir, hún horfir á Mæju strjúka á sér lærin. Það hafði hún gert síðan hún kom á deildina, en það kom Sigríði alltaf jafn mikið á óvart hvernig Mæja fullnægði sér á hverju kvöldi. Hvernig hún sönglaði meðan hún fullnægði sér. Sigríður lokar dyrunum á stofu númer átta og gengur flúorganginn í átt að vaktherberginu.
Hún hellir kaffi í grænan bolla, bolla sem hún hafði sjálf komið með að heiman, vill drekka úr sínum eigin bolla, finnst það persónulegra, finnst gott að hafa eitthvað í höndunum sem getur komið huga hennar út úr þessum hvítmálaða heimi. Hún stendur við gluggann með heitt kaffi í grænum bolla, sötrar og horfir, horfir á lítið rauðleitt laufblað falla í nóttinni niður á svarta moldina, af stóru tré sem lítur út einsog myrkrahöfðingi. Langar að taka laufblaðið upp og hlúa að því, gæða það lífi, sjá það fyllast af lífskrafti, lifna við.
Nóttin sniglast tíðindalítið áfram, Sigríður veit að þessi nótt verður róleg, rétt einsog flestar nætur, sjúklingarnir hafa fengið svefnlyf og sofa flestar nætur einsog englar. Hún situr og hugsar, hugsar og sötrar kaffi.
Dagvaktin kemur einsog venjulega, ryðst inní lokaðan næturvaktarheim Sigríðar með skvaldri og geispa.
Það er gott að komast heim og fara að sofa segir hún við deildarstjórann.
Já ég býst við því svarar hún með næturlífið á andlitinu, þrútið með snyrtivörur á kinnunum og svo auðvitað varalit á munninum. Sigríður kímir, kveður og gengur út í fríðan septembermorguninn.
Hún gengur með haustið í huganum, stígur á laufblöðin á gangstéttunum, hlustar eftir fuglunum. Vill taka söng þeirra með sér í svefninn, láta hann óma meðan hún sefur. Mætir manneskjum morgunsins, pökkuðum inní tau, með litum haustsins. Manneskjur sem eru einsog litlir maurar, iða og puða meðan jörðin snýst í hringi, meðan dagurinn mjakast í átt til nætur. Strita fyrir mat, fyrir lífi, fyrir lífi sem mjakast í átt til foldar.
Það er kannski ekki skrítið þótt þessar manneskjur finni ekki tilgang með lífinu hugsar hún um leið og hún laumast til að kíkja á andlit þeirra þegar hún mætir þeim. Þau virðast ekki glaðleg, virðast þungbúin og sár, aum einsog lítil börn sem hafa meitt sig. Hafa dottið og staðið upp með allan heimsins sársauka á andlitum sínum, á líkömum sínum.
Hún hugsar um vinnuna sína, hvernig sjúklingarnir hafa áhrif, á hana. Veit að líf þeirra og hugsun síast inní vitund hennar, verður hluti af hugsun hennar. Hugsar um Mæju með hendurnar á líkama sínum, hugsar um hina sjúklingana, hugsar um þennan heim sem þeir lifa í. Langar að skyggnast þar inn og fá að vera með í þessum lokaða heimi þeirra. Sitja og róa inní lokuðum heim þeirra. Finna hvernig allt annað svífur í kringum hana einsog eitthvað sem skiptir ekki máli, róa með árum geðveikinnar inní sali og kima þeirra. Vill sigrast á veggjum veikinnar, skríða þar inn og hjúfra sig upp að hugsunum þeirra.
Dagurinn líður í svefni, líður áfram yfir andliti Sigríðar, líður að kveldi
Það er að komin nýr sjúklingur á deildina segir deildarstjórinn við Sigríði sem situr og hlustar á hana, nýmætt á vaktina. Hann heitir Jóhann og er greindur einhverfur, hefur verið heima hjá móður sinn fram að þessu. Nú er hún látin og hann kominn í okkar hendur. Hann á ekki að vera erfiður en þetta eru sjálfsagt nokkur viðbrigði fyrir hann, við settum hann á stofu sex. Hún talar um hann, segir henni frá honum. Fer í gegnum sjúkdómsgreiningu hans. Sigríður hlustar og spyr.
Er ekki annars allt annað óbreytt frá því í nótt spyr Sigríður eftir tölu deildarstjórans.
Jú það er allt við það sama svarar deildarstjórinn. Skýrslan hans er í möppunni, þú ættir að kíkja í hana, annars er ég farin. Við sjáumst á morgun segir hún um leið og hún gengur út úr hvítmáluðum heimi geðdeildarinnar.
Sigríður stendur upp og gengur flúorganginn í átt að stofu sex. Við hurðina stendur maður. Þú hlýtur að vera Jóhann segir Sigríður og tekur í handlegg hans. Hún horfir á hvítt hörund hans, ótrúlega hvítur hugsar hún, einsog nýfallinn snjór, grannur og yfir honum hvílir einkennilegur friður. Kyrrð í útstæðum æðum hans.
Viltu ekki leggjast segir hún rólega, það er komin nótt og það er best fyrir þig að sofa á næturnar.
Hann gengur að rúminu. Hún fylgist með einkennilegu göngulagi hans, það er einsog hann snerti ekki gólfið, létt og fjaðurmagnað. Fylgist með honum þar sem hann kemur sér fyrir í rúminu.
Viltu eitthvað að drekka spyr hún og horfir í augu hans sem eru einsog allt við þennan mann, kyrr og góðleg. Næstum einsog hún sjái sorg í þeim. Hann leggst upp í rúmið og horfir á hana, liggur og horfir á hana, segir ekki neitt, horfir bara á hana.
Þú hringir ef þig vanhagar um eitthvað segir hún og gengur fram á ganginn.
Endar nú dagur, nótt er nær, náð þinni lof ég segi, að þú hefur mér, herra kær, hjálp veitt á þessum degi. Jóhann stendur í dyrum vaktherbergisins. Orðin líða hljóðlega úr munni hans. Hann starir á Sigríði. Verkin mín öll og vinnulag velþóknun hjá þér finni, en vonskan sú sem ég vann í dag, veri gleymd miskunn þinni. Sigríður hlustar, horfir og hlustar á mann, þennan mann sem heitir Jóhann. Mann sem talar í sálmi og starir á hana. Hún vill ekki stöðva hann, hlustar á hann þar sem hann hallar sér að dyrakarminum.
Hún finnur frið streyma um hvítmálað herbergið. Jóhann heldur áfram.
Þó augun sofni aftur hér í þér mín sálin vaki. Guðs englar haf gát á mér, geym mín svo ekkert saki. Hann starir á Sigríði, starir augnaráði auðmýktar, biðjandi. Vertu yfir og allt um kring með eilífri blessun þinni, sitji Guðs englar saman í hring sænginni yfir minni. Hann þagnar og gengur fram á ganginn. Gengur hljóðlega eftir flúorganginum í átt að herbergi númer sex.
Sigríður stendur upp og gengur á eftir honum. Hann staðnæmist við dyrnar á herbergi númer sex og bíður. Hún gengur til hans.
Ég þekki þennan sálm sem þú fórst með. Hann hefur ekki augun af henni, horfir á hana. Djúp augun lýsa aðdáun á því sem hann sér, tekur um handlegg hennar og leiðir hana inní herbergið. Gengur með hana að rúminu, sleppir hendinni og skríður hljóðlega upp í rúmið.
Vertu yfir og allt í kring með eilífri blessun þinn. Sitji Guðs englar saman í hring sænginni yfir minni, þylur hann og tekur um hendur hennar. Heldur þeim að sér og lokar augunum. Hún situr, situr á rúmi Jóhanns og horfir á hann. Sér hvernig andlitið mýkist upp og sléttist, hlustar á andardráttinn þyngjast. Situr með hendur sínar á líkama sem sofnar með sálm á vörunum, á vörum sem veita frið. Horfir á hann, sér hvítan líkama. Fegurð friðar í líkama sem liggur í rúmi á geðdeild. Í herbergi númer sex.
Tilfinningar sem hún getur ekki gert sér grein fyrir hverjar eru flæða um líkama hennar, hún finnur þær í húðinni. Finnst hún vera önnur, önnur en hún var áður en hún hitti Jóhann, þessa stuttu stund síðan hún sá hann, síðan hún snerti hendur hans.
Sigríður segir Mæja rólega, geturðu komið og talað við mig, hún stendur í gættinni á herbergi númer sex. Sigríður stendur upp, einsog nývakin af draumi gengur hún til Mæju.
Þær sitja yfir kaffibolla inn á vaktherbergi.
Sigríður hvað ertu að hugsa spyr Mæja, þú ert ekki með sjálfri þér.
Ég er bara eitthvað utan við mig, sennilega bara þreytt, það féll á mig höfgi inni hjá Jóhanni áðan, ég er bara þreytt. Hún finnur þennan einkennilega frið í sjálfri sér, frið sem hún hefur aldrei fundið áður, frið sem fær hana til að hugsa fallega, um sig, um Jóhann. Finnur orð Jóhanns óma inní sér. Þó augun sofni aftur hér, í þér mín sálin vaki. Sér augu Jóhanns lokuð, finnur sál sína vaka. Reynir að bægja sálminum frá sér, úr huga sér, reynir en getur ekki.
Guðs englar haf gát á mér, geym mín svo ekkert saki. Veit að þetta hljómar ekki rétt, hann hefur breytt sálminum, talar um engla í stað son Guðs. Hún finnur hljóm orðanna, orðanna hans, hljóma einsog huggun, handa sér. Orðin hugga hana, gæða hana sælu, sælu sem fær hana til að skjálfa, sælu sem hún vill ekki láta frá sér. Vill finna hana, hafa hana í höndum sér, í líkama sínum.
Dagvaktin mætir, Sigríður gengur út í haustlitina sem taka á móti henni með marglitum örmum sínum.
Loksins komin í helgarfrí hugsar hún og gengur eftir gangstéttinni. Hún sér ekki laufblöðin sem hún stígur á, sér ekki manneskjur morgunsins ganga fram hjá sér. Finnst hún ekki ganga, líða áfram, einsog engil, sér engla dansa á gangstéttinni fyrir framan sig. Sér sálm Jóhanns skrifaðan í gangstéttina.
Les hann, hún minnist þess ekki að hafa liðið svona áður, skilur ekki milli veruleikans sem hún gengur á og sálmsins og Jóhanns sem hún finnur inní sér. Hugsar um friðinn sem virðist flæða inní líkamann. Það er eitthvað við þennan mann, eitthvað sem hún hefur ekki séð áður, eða fundið. Eitthvað göfugt, eitthvað fallegt.
Sigríður situr, hefur setið og drukkið kaffi eftir vaktina. Farið í stórmarkaðinn, verslað og gengið eftir göngugötu bæjarins. Húm aðfararnætur laugardagsins þrýstir sér inn um gluggana á litlu íbúðinni, grænu litirnir á veggjum íbúðarinnar verða dekkri og dekkri. Sér hvernig myrkrið æðir inn um gluggana og sest á veggina. Stendur upp og kveikir ljós á lampa, skermurinn er grænn. Græni liturinn birtist í öðrum litatón frá ljósi lampans, á veggina.
Hún sest í sófa í stofunni, situr og starir.
Ég má ekki hugsa um hann tuldrar hún, hvað er eiginlega hlaupið í mig. Hugsar um álög, álög sem fær fólk til að gera hluti sem eru ekki í eðli þess, hugsa öðruvísi. Kannski er ástin álög hugsar hún og stendur upp og gengur að spegli, stór spegill, um það bil einn metri á hæð. Hún horfir á spegilmyndina, sér líkama sinn, sér grænan vegg á bak við sig. Sér líkamann þakinn orðum, sálm Jóhanns. Þreifar á honum, tekur orðin eitt af öðru og safnar þeim í lófa sína, sest aftur í sófann með orðin í lófunum, sálminn. Opnar lófana og starir á sálminn, sér Jóhann.
Lokar augunum, hún er með Jóhanni, á óþekktum stað, stað sem hún heldur að sé ekki til, hefur aldrei heyrt um svona stað, aldrei séð svona stað. Jóhann horfir á hana. Augun sem horfa á hana lita hana rauðu ljósi, hita. Hita sem æðir um líkama hennar og skilur eftir gæsahúð. Hún finnur hvernig húðin bylgjast einsog hátt gras í vindi. Veit að hún er kominn með vængi, hreyfir þá. Finnur fyrir andardrætti Jóhanns á þeim, fyrir aftan sig. Hann andar hita á þá, snertir hana, hún skelfur. Langar að snúa sér við og horfa í augu hans, langar að taka hann í arma sína. Fljúga með hann, með vængjaþyt upp til himins.
Veruleikinn þrýstir sér inní vitund sem er full af friði. Sigríður opnar augun, situr í sófanum, í stofunni, veit að hún hefur snert sig. Finnur að hún er rök á milli fótanna, stendur upp.
Ég verð að taka mér tak segir hún upphátt, veit að hún ræður ekki við þessar tilfinningar, skilur þær ekki. Þær virðast geta ofið vef sem er svo þéttur að hún rétt getur gægst út um hann. Þar sem hann er allt í kringum hana, á henni, hún er ein í nótt í grænni stofu. Ein með tilfinningum sem hún skilur ekki, ein með Jóhann í hugskoti sínu, í hjarta sínu. Veit að svona gerist ekki, gerist samt, er hrædd í nótt sem haustið dansar við, hrædd.
Lokar augunum aftur og aftur, opnar þau aftur og aftur, vill sofa, dreyma draum um haustið. Vill flýja Jóhann. Sér hann í litum haustsins, sér hann allstaðar. Hún veit um ástina, þekkir hana, hefur verið ástfangin. Trúir ekki á ást við fyrstu sýn, eða fyrstu kynni. Veit að hún getur ekki orðið ástfanginn af sjúklingi. Hún finnur óróleikann innra með sér. Hvað ef ég er ástfanginn hugsar hún, hvað ef ég ræð ekki við tilfinningar mínar.
Veit að hún gæti verið það, ástfangin, veit ekki af hverju, finnur það bara. Finnur hitann, finnur blóðið æða um líkaman, finnur augu Jóhanns utan á sér. Hvað það er gott. Finnur lyktina að honum, fullnægingu í hugsuninni um hann.
Svefninn hamast á augnlokunum. Hún lokar þeim, sér myrkrið innan á þeim, vonar að myrkur augnlokanna verði með henni í nótt. Biður þau að hjálpa sér að sofa án drauma, vill ekki dreyma Jóhann. Vill bara leika sér við augnlokin í myrkrinu, myrkrinu sem þau eiga. Þau segjast ekki geta það, látið hana sofa án drauma, hún veit það.
Veit að hann er að koma.
Veit að Jóhann ætlar að eiga hana í nótt, í rúminu hennar. Í herbergi með grænum veggjum, sér hann koma. Vængirnir eru komnir aftur. Hann liggur við hliðina á henni, hún finnur friðinn utan á honum þegar hún strýkur hann. Tekur friðinn og makar honum á sig, á líkama sinn. Hann örvar hana, hún er æst, sér vængi hans, sér sína vængi, þeir snertast. Hún vill dansa, nakin, gerir það. Stendur í rúminu og dansar, sér hann brosa.
Hann liggur og brosir, brosir friði. Hún leggst ofan á hann, er með stjörnur í augunum, sem blikka hana. Hún snertir hann, allan líkamann. Sleikir hann, sleikir hár sem eru einsog ávöxtur á bragðið. Flýgur inní hjarta hans með hvítum vængjum. Tekur fjöður og skreytir það, hjartað. Næturmyrkrið hamast á líkama hennar, finnur andardrátt hans. Finnur hvernig hann sogast inní sig þegar munnur hans hamast á munni hennar. Hann er á henni, allstaðar. Hún sér marga engla, litla, um allt, finnur þá snerta sig, strjúka sig, kyssa sig. Finnur þá á fótunum, höndunum, á brjóstunum.
Þeir eru komnir inní hana. Finnur þá á milli fóta sinna, þeir hamast einsog munnurinn, hamast. Skapa fullnægju, sem fær hana til að gráta. Tárin taka englarnir jafnóðum. Drekka þau úr gylltum bikurum, veitir þeim unað. Sér það á fallegum andlitum þeirra.
Það er að koma, inní hana, einsog næring. Finnur það æða inní líkama sinn. Fullnæging Jóhanns. Æðir um æðar hennar, inní sál hennar, inní hjartað. Hún er hrein, hreinleiki fullnægju hans veitir henni frið. Hún sofnar með frið í líkamanum.
Sigríður sefur, sefur í myrkri augnlokanna, sefur draumlaust. Hávaði utan af götu fær hana til að rumska. Hún opnar augun. Á jafnvel von á að sjá Jóhann, er ein. Rís upp úr rúminu og gengur inní litla eldhúsið, nær í kaffi og setur kaffikönnuna af stað. Sest við eldhúsborðið og starir á hvíta dúkinn á borðinu. Hún hugsar um Jóhann, hugsar að hún verði að komast út, út og hugsa um eitthvað annað en hann, hitta fólk. Reyna að loka á þessa óra. Kaffikannan gefur frá sér óhljóð einsog hún gerir alltaf þegar hún klárar að hella upp á. Hún stendur upp og hellir kaffinu í grænan bolla, einsog bollinn á deildinni, hafði keypt fimm stykki, alla eins. Situr og hugsar.
Dagurinn líður. Hún talar við móður sína í síma, les og hugsar, drekkur kaffi og horfir á haustið út um stofugluggann. Horfir á laufblöðin. Reynir að bægja úr huga sínum mynd af Jóhanni, sem er svo skýr fyrir framan hana að hún getur nánast snert hana.
Hún baðar sig, klæðir sig í rauðan kjól með kraga. Hringir í leigubíl. Hún er komin á staðinn sinn, staðinn sem hún fer á þegar hún vill blanda geði. Veit að það gerist æ sjaldnar. Örfá ljós lýsa upp staðinn. Sigríður er óróleg, veit að það er ekki þetta sem hún vill, vill ekki vera á svona stað, stað fyrir fólk sem vill kynnast. Finnst hún óhrein, vera að bjóða sig. En hún verður að komast út, hitta fólk, komast út og anda á meðal fólks. Hætta að hugsa um Jóhann. Sér andlit hans, sofandi í rúmi á stofu númer sex. Vildi að hann væri hér. Finnst hún bregðast honum. Reynir að skapa friðinn sem umlykur hann, þennan sérstaka frið sem hann veitir henni.
Hún sest við lítið hringborð fyrir miðjum staðnum, lítur í kringum sig. Við næsta borð, sem er líka hringborð sitja tveir karlmenn. Annar þeirra gjóar augunum í sífellu að henni, með svip sem lýsir velþóknun. Augu hennar hvíla á andliti hans. Hann gæti verið nálægt þrítugu, breiðleitur með barta og frekar hörkulegur. Karlmannlegur hugsar hún og lítur af honum, finnur ekki frið Jóhanns í hörkulegu andliti hans.
Vínið hitar líkamann. Hún leikur sér að glasinu, veltir því í höndum sér. Hugsar stöðugt um Jóhann, brosir. Veit að brosið hlýtur að líta út einsog gretta, brosir samt.
Viltu dansa. Heyrir rödd Jóhanns og lítur upp. Hörkulegi karlmaðurinn af næsta borði stendur við hliðina á henni og spyr brosandi.
Ætli það ekki svarar hún og stendur upp. Hann tekur utan um hana og sveiflar henni um gólfið, hún reynir að finna taktinn, reynir að vera lífleg, vera glöð. Ég er engin hóra. Orð Mæju óma í hausnum á henni, ég er engin hóra. Dansar, dansar við mann, á stað sem hún vill ekki vera á. Lokar augunum og skapar Jóhann í hendur mannsins sem heldur utan um hana, líður betur. Dansar við Jóhann, svífur á vit þess óþekkta.
Eigum við setjast segir maðurinn þegar laginu líkur, eða viltu dansa meira. Hún opnar augun og Jóhann hverfur henni. Við skulum setjast svarar hún. Þau færa sig yfir að borðinu hennar. Sigríður grætur, grætur tárum einsemdar, innra með sér, þar sem hún situr við borð. Situr til borðs með manni sem hún þekkir ekki. Horfir á hann, reynir að tala, brosa og vera skemmtileg. Hann talar, talar tungu gleðinnar, hann er glaður, hefur fundið konu. Konu sem hefur hrifið hann á brott, burt frá hversdagsleikanum, upp á hæð sem er hærri en hæð veruleikans.
Kvöldið verður að nótt, þau sitja við hringlaga borðið, sitja og drekka. Sigríður finnur vínið sveipa sig gleði. Maðurinn með bartana er glaður, talar hátt, miklar sig, segir sögur úr fortíðinni. Það er glampi í augum hans, glampi eftirvæntingar. Nóttin er ekki liðin. Sigríður hefur ýtt Jóhanni úr huga sér. Með hjálp mannsins er hún glöð, vill dansa og syngja.
Síðasti dansinn dunar, staðnum er lokað og þau ganga út í myrkrið, hann býður henni heim. Hún er drukkin, veit að hún vill fara heim til sín, á að fara heim til sín. Finnur andardrátt mannsins á vanga sér þar sem hún situr í leigubíl á leið heim til hans. Vínið hamast á vitum hennar, augun lokast og opnast. Hún veit að hún er of drukkin til að vaka. Finnur hvernig tilveran snýst í hringi, snýst utan um hana svo hana svimar.
Líkami hennar er komin í hús. Sálin er sofandi í framandi heimi. Liggur í rúmi, finnur andardrátt, finnur tungu upp í sér. Getur ekki hreyft sig. Finnur manninn inní sér, finnur til. Getur ekki opnað augun, liggur og reynir að hlusta, heyrir ekkert. Liggur af því hún getur ekki annað.
Vertu yfir og allt um kring, með eilífri blessun þinni, sitji Guðs englar saman í hring, sænginni yfir minni. Sálmurinn vekur hana, langt inní slævðri vitund hennar ómar hann einsog frelsun. Hún sér ekkert, næturmyrkrið situr á henni. Er nakin, finnur það þegar hún strýkur höndunum um líkama sinn, finnur að hún er ekki ein í þessu rúmi sem hún liggur í. Minningar næturinnar með manninum þrýsta sér inní hana, það er sami andardráttur og í leigubílnum sem hún finnur á andliti sínu. Sökin er hennar, veit það, veit að hann hefur tekið hana, notið hennar. Og hún er hrædd, full iðrunar, óglatt.
Ég er svo vitlaus, ég er engu betri en Mæja, ég er hóra, skítug hóra.
Skríður í herbergi, leitar að fötunum sínum, finnur þau og klæðist, hljóðlega. Vill ekki vekja, vill ekki sjá hann, vill komast út. Hlaupa eins langt og hún getur. Reyna að losna við skítinn á líkamanum, úr líkamanum. Veit að hann fer ekki, verður þarna, grætir hana. Hún læðist út úr herberginu, út úr sal syndarinnar. Kemst út óséð, sér morgunskímu sunnudagsins. Hleypur af stað með haustið í andlitinu, hleypur með tár í augunum.
Sest inní leigubíl. Heldur fyrir munninn þegar hún segir leigubílstjóranum hvert hann á að fara. Sér hann horfa á hana í baksýnisspegilinn. Veit hvað hann er að hugsa. Hjúfrar sig saman í aftursæti, finnur lyktina að sjálfri sér. Finnur hvernig lykt mannsins loðir við hana.
Litla íbúðin hennar tekur á móti henni með þögn. Hún gengur inní baðherbergið, lítur ekki í spegilinn. Vill ekki sjá fingraför mannsins á sér, sjá roðann í andliti sínu. Opnar fyrir vatnið í sturtunni, finnur vatnið á sér. Hamast á líkamanum, sápar hann, hamast og hugsar um Jóhann, hamast fyrir hann á skítnum. Veit að hún er heltekin, heltekin af Jóhanni, finnst hún hafa brugðist honum, hafa syndgað. Þurrkar sér og lítur í spegilinn, sér sálminn. Lætur hann vera. Gengur með sálminn inní svefnherbergið og leggst í rúmið.
Sefur með syndina í líkama sínum. Með líf mannsins inní sér, vill ekki vakna og sjá syndina utan á sér, gerir það samt, vaknar og liggur í rúminu þangað til að vaktin kallar.
Sigríður mætir á næturvaktina, mætir á geðdeildina. Minnist orða móður sinnar.
Fylgdu hjartanu og þá verður allt annað í lagi, láttu hjartað ráða. Veit hvert hjartað stefnir, veit að hún elskar hann, Jóhann, vill hitta hann, getur ekki beðið eftir því að hitta hann. Veit að hann liggur á stofu sex, veit að hún er ástfangin. Innra með henni eru tilfinningar hennar hreinar til hans, hreinar og fallegar.
Mæja heilsar henni.
Var þetta góð helgi hjá þér Sigríður mín segir hún og tekur um hendur hennar.
Þetta var fín helgi hjá mér Mæja mín svarar hún og lítur undan. Festir augun á gólfdúkinn á gólfinu, sem er hvítur einsog allt annað. Lítur augum lyginnar á dúkinn. Mæja talar. Sigríður hlustar á hana, svarar henni. Vonar að Jóhann geti tekið í burtu minningarnar um helgina. Sveipað þær hulu, eytt þeim.
Hún gengur flúorganginn, fylgir Mæju í rúmið. Hjartað ólmast þegar hún nálgast stofu númer sex, finnur hvernig friðurinn umlykur hana, hreinleikinn. Hún stendur í dyragættinni og lítur inní stofuna. Jóhann liggur í rúminu. Augu hans eru opinn. Hún gengur að rúminu, hann lítur á hana.
Vertu yfir og allt um kring, með eilífri blessun þinni, sitji Guðs englar saman í hring, sænginni yfir minni. Hún tekur fyrir munn hans.
Ég veit segir hún, ég er engillinn þinn.
Þú ert það segir hann.
Friðurinn er rofinn, rödd Mæju ómar um stofuna.
Sigríður geturðu komið og talað við mig segir hún.
Sigríður horfir á Jóhann.
Ég kem rétt strax segir hún, augu hans svara henni, segja henni að hann bíði hennar. Mæja gengur á undan að stofu númer átta, kemur sér fyrir upp í rúminu.
Um hvað viltu tala Mæja mín.
Ég veit hvernig þér líður segir hún, veit að þú ert ástfangin af Jóhanni. Þú skalt vara þig, hann er ekki að leita að konu, hann er að leita að sál, þinni sál.
Höfuðið á henni hreyfist upp og niður. Þetta er ekki maður fyrir þig, ekki venjulegur maður, ekki geðsjúklingur, hann ætlar að eiga þig. Ef þú passar þig ekki áttu ekki afturkvæmt. Þú gætir lokast inni, lokast inní heimi sem er ekki fyrir þig. Sigríður horfir á Mæju sem virðist skilja eitthvað sem hún skilur ekki, virðist búa yfir einhverri visku, visku sem öðrum er hulin.
Mæja mín ég skal fara varlega segir Sigríður og brosir, þú þarft ekki að hafa áhyggjur af mér. Ég er ekki ástfangin af Jóhanni, hún lítur niður þegar hún segir þetta og dúkurinn tekur lygina. Hann er sjúklingur og ég er hjúkrunarkona, það fer ekki vel saman, ég veit það. Þú skalt fara að sofa núna og gleyma þessu. Mæja er byrjuð að strjúka sig og Sigríður gengur fram á ganginn. Gengur með orð Mæju að stofu númer sex. Hún vill tala við Jóhann, vill heyra hann tala.
Gengur að rúminu hans. Hann horfir á hana.
Jóhann segir hún lágum rómi, veistu hvernig mér líður.
Já Sigríður ég veit það, þú elskar mig. Hann horfir á hana með lotningu, horfir á dökkt hárið, á fallegt andlitið, fálmar eftir hönd hennar og tekur hana í sína. Strýkur handarbakið með þumalfingri sínum. Strýkur þétt og finnur lífskraft hennar streyma um sig, finnur viskuna, gæsku hennar.
Ég skil ekki hvað er að gerast með mig, af hverju mér líður svona. Það er einsog ég ráði ekki við sjálfa mig, ráði ekki yfir tilfinningum mínum. Einsog þeim sé stjórnað af einhverjum öðrum en mér. Ég er hrædd.
Þú þarft ekki að vera hrædd segir hann. Þessar tilfinningar eru hreinar. Tilfinningar sem fáum er gefið, sem fáir upplifa, þú skalt opna þig fyrir þeim. Lokaðu dyrunum og komdu til mín, komdu og leggstu hjá mér.
Hún gengur að dyrunum og lokar, stígur upp í rúmið. Finnur hvernig armar Jóhanns vefjast utan um hana, finnur öryggi, frið. Hún er ekki Sigríður lengur, allt umhverfið skiptir um ham, þrýstir sér að honum. Lokar augunum. Hún er með honum á staðnum sem er ekki til, hann kyssir hana. Kossarnir eru orð sem hún hlustar eftir, sálmurinn. Sálmurinn þrýstir sér djúpt inní hana.
Dyrnar á stofu númer sex opnast. Mæja stendur í gættinni.
Sigríður spyr hún, hvað ertu að gera.
Sálmurinn ryðst út úr henni, hún finnur sársaukann sem fylgir því, finnur hvernig armar Jóhanns halda henni, fast. Losar sig og stígur fram úr rúminu, gengur reikulum skrefum í átt að Mæju.
Sigríður þú varst upp í rúmi hjá honum, hvað er hlaupið í þig, þú veist að þú átt ekki að sofa hjá sjúklingum. Hvað ertu að hugsa.
Hún heyrir orð hennar, heyrir hvernig þau særa hana, djúpum sárum, um allan líkamann. Veit að það er satt, sem hún segir.
Ég veit ekki hvað ég var að hugsa segir hún lágt, þetta gerðist bara.
Sigríður stendur við gluggann á vaktherberginu, stendur og horfir á haustnóttina. Orð Mæju leggjast á rúðuna fyrir framan hana, hún les þau.
Mæja segir hún, það er eitthvað sem ég get ekki útskýrt, eitthvað inní mér sem tekur mig, fer með mig. Ég er ástfangin af honum. Ást sem er ekki venjuleg, ást sem ég ræð ekki, stjórna ekki. Mér hefur aldrei liðið svona,
Mæja starir á Sigríði. Það er ekki gott.
Þögnin sem fylgir orðum þeirra er þrúgandi.
Mig langar ekki að tala um þetta Mæja. Ég mun reyna að bægja þessu frá mér, reyna að hugsa ekki um hann.
Sigríður rekur Mæju aftur í rúmið.
Ekki koma fram aftur í nótt Mæja segir hún rólega um leið og hún breiðir yfir hana.
Sigríður stendur við gluggann, horfir á liti haustsins í næturmyrkrinu. Sér lítinn fugl á stóra trénu, sér frelsi hans, sér litlu vængina sem bera hann um himininn. Reynir að hugsa um fuglinn, getur það ekki. Hugsar um Jóhann. Hugsar um hann inní stofu númer sex, örfáum skrefum frá henni. Þarf ekki nema nokkur skref og þá er hún í örmum hans aftur, þar sem hún vill vera, þar sem hún á að vera. Hún grætur, grætur án tára, inní sér, finnur til.
Veit ekki hvað hún á að gera.
Langar til að hlaupa út í haustið, til fuglsins. Fljúga með honum, langt í burt, taka ástina sem hún ber, taka hana og grafa hana, láta jörðina hafa hana.
Langar það samt ekki, langar að taka Jóhann með sér á óþekkta staðinn, vera með honum, elska hann, finna sálminn inní sér. Horfa á stjörnurnar á himninum, með honum. Biðja fuglinn að syngja fyrir þau meðan þau sameinast, verða eitt.
Nóttin víkur fyrir deginum. Sigríður sér hvernig myrkrið flýr fyrir birtu dagsins. Flýr einsog hún, burt frá ástinni sem hún ber til Jóhanns, veit ekki hve lengi hún getur það. Dagvaktin tekur við og hún gengur út.
Yndisleg þögnin á grænum veggjum íbúðarinnar tekur á móti henni einsog alltaf. Hún er þreytt, veit ekki hvað næsta næturvakt ber í skauti sér. Veit ekki hvort ástin verði hjá henni þegar hún vaknar, hvort hana dreymi Jóhann. Leggst með sálminn í hjartanu.
Sigríður sefur, sefur fast og draumlaust. Það er enginn Jóhann, aðeins svefninn sem lætur hana líta út einsog barn, saklaust barn. Hún vaknar hægt og rólega, opnar augun, lygnir þeim aftur og opnar. Friður umlykur návist hennar. Friður sem hún veit að Jóhann hefur skapað í hjarta hennar.
Eftir að hafa drukkið kaffi og setið, setið og beðið eftir að vaktin hefjist gengur hún í vinnuna. Deildarstjórinn býður hana velkomna og fer yfir dagsins líf deildarinnar. Hún kveður og Sigríður er ein, gengur flúorganginn ein. Kíkir á Mæju sem liggur í rúminu sínu.
Sæl Mæja, hvernig hefurðu það.
Ég hef það fínt svarar hún, en það er eitt sem ég hef verið að hugsa um Sigríður. Þú verður að láta Jóhann í friði, heyrirðu það, láttu hann í friði. Sigríður greinir geðshræringu í rödd hennar.
Við skulum hætta að tala um Jóhann. Þú verður að muna í hvaða stöðu þú ert og í hvaða stöðu ég er. Þú ert sjúklingur og ég er hjúkrunarkona, ég veit hvað ég er að gera. Þú skalt fara að sofa núna Mæja mín og hætta að hugsa um Jóhann og mig.
Sigríður gengur að herbergi númer sex, hún lítur inn. Jóhann liggur einsog brúða, hreyfingarlaus, friðsæll.
Jóhann segir hún hljóðlega, ertu vakandi. Líkami hans kippist við, hann reisir sig upp og réttir fram hendina.
Komdu segir hann, komdu.
Ég verð að tala við þig, verð að fá að vita.
Leggstu hérna hjá mér segir hann blíðlega. Hún skríður upp í til hans, finnur brjóst hans bærast þegar hann hljóðlega þylur sálminn, finnur friðinn. Lokar augunum.
Hann þagnar en byrjar svo að tala.
Þegar ég fæddist var faðir minn látinn segir hann, hann lést af slysförum. Móðir mín ól mig upp, ég bjó í sálminum. Á kvöldin þuldum við sálminn saman, á daginn var ég hjá henni, heima. Ég fór aldrei út, við lifðum saman í sálminum. Hún sagði að ég væri engillinn hennar. Engill Guðs og ég vekti yfir henni. Við sváfum saman, hún tengdi mig líkama sínum. Ég var einangraður, það var allt í lagi, ég hafði hana til að vaka yfir. Ég hafði hana til að lifa fyrir.
Greininguna að ég væri einhverfur, skóp móðir mín. Ég mátti ekki tala við fólk. Þegar ég komst í samneyti við fólk átti ég að þylja sálminn. Það var gott, mér leið vel, ég kynntist ekki öðru. Ég var öruggur, í sálminum með mömmu.
Sigríður er dofin, hlustar og horfir á Jóhann.
Þú ert þá heilbrigður segir hún lágt.Það má segja það svarar hann en nú er of seint að snúa aftur til þíns heima. Nú þarf ég þig til að lifa fyrir, til að vaka yfir, yfir sænginni þinni, yfir sál þinni. Hann þrýstir henni að sér. Hún finnur hvernig hann streymir, inní æðarnar, inní sálina, hún er fullnægð.
Hún er tilbúinn, veit það, finnur það. Núna á það að gerast. Hann liggur hreyfingarlaus, heldur henni fast upp að sér, þylur sálminn. Hún liggur og hlustar. Er hætt að sjá, hætt að finna, finna nærveru sjúkrahússins. Finnur ekki nærveru haustsins. Heyrir ekki flúorsuðið í ljósunum, finnur frið.
Líður vel, hlustar á hann. Sálmurinn er kominn inní hana, finnur hvernig hann er kominn inní hana, strýkur sér um magann. Jóhann er inní henni, yndislegt hugsar hún, yndislegt.
Hún er kominn á staðinn sem er ekki til, hann er þar líka. Þau sitja, sitja og horfa á hvort annað, horfa á sálminn. Þau eru eitt, á stað sem er ekki til.
Skyndilega sér hún skugga, dökkan, stóran skugga. Hún öskrar en það heyrist ekki, öskrar og grætur en það heyrist ekki, sést ekki.
Svo finnur hún sting, brjóstið er opið, galopið í stóru gati, fullu af sál.
Nei hrópar hún, nei, ekki taka hann frá mér, ekki gera þetta.
Skugginn stendur yfir henni einsog tréð sem vokir yfir sjúkrahúsinu, einsog myrkrahöfðingi. Hún sér ekki lengur, reynir það, finnur verkinn, finnur heitt blóðið, finnur sálina sem streymir út um gatið.
Mæja stendur með hníf í hendinni, stendur með blóðugan hníf í hendinni. Hún horfir á stórt gatið á brjósti Jóhanns.
Þú skalt ekki fá hann segir hún og lítur á Sigríði.
Sigríður finnur hana, finnur í hjarta sínu hvað hún hefur gert, getur ekki andað, getur ekki grátið.
Nóttin deyr einsog Jóhann. Úti í haustinu er morgunn. Fuglinn er floginn og laufblöðin hafa safnast saman upp við hvíta veggi sjúkrahússins, einsog til að leita skjóls. Skjóls hjá græðandi tilveru hússins, græðandi heim sjúkrahússins.
Það er erill á stofu númer sex, líkamarnir á stofunni eru fjarlægðir, einsog blóðugt línið af rúminu.
Sigríður situr á stað sem er ekki til og horfir á sálminn, les hann.
Þögnin er yndisleg.
til baka
